Niezbędnik wyborcy

Kiedy i kto może głosować

Głosowanie w wyborach do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw oraz w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast odbywać się będzie w lokalach obwodowych komisji wyborczych w dniu 16 listopada 2014 r. od godziny 7:00 do godziny 21:00.

Głosowanie w tych wyborach odbywa się wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Prawo udziału w głosowaniu (prawo wybierania) w wyborach do rady gminy, rady powiatu i sejmiku województwa oraz wyborach wójta, burmistrza, prezydenta miasta, przysługuje wszystkim obywatelom polskim, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 18 lat oraz stale zamieszkują na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego, co jest potwierdzone wpisem do stałego rejestru wyborców.

Obywatele Unii Europejskiej niebędący obywatelami polskimi, mają prawo udziału w głosowaniu (prawo wybierania) w wyborach do rad gmin oraz w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast pod warunkiem, że stale zamieszkują na obszarze danej jednostki samorządu terytorialnego i są wpisani do stałego rejestru wyborców prowadzonego przez gminę.

Nie mają prawa wybierania osoby:
1) pozbawione praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu;
2) pozbawione praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu;
3) ubezwłasnowolnione prawomocnym orzeczeniem sądu (częściowo lub całkowicie).

Więcej szczegółowych informacji: http://info.pkw.gov.pl/wybory-samorzadowe-2014/zarzadzenie-wyborow-samorzad2014.html

O czym warto pamiętać

Głosowanie odbywa się za pomocą urzędowych kart do głosowania.

Przed przystąpieniem do głosowania wyborca okazuje obwodowej komisji wyborczej dokument, umożliwiający stwierdzenie jego tożsamości.

Z kartami do głosowania udajemy się do miejsca zapewniającego tajność głosowania (kabina z kotarą). Takie rozwiązanie ma zagwarantować, że inny wyborca czy członek komisji nie zobaczy naszego wyboru. Głosowanie "publiczne" (np. kładąc karty na parapecie lub zakreślając "na kolanie") jest naruszeniem prawa wyborczego, ponieważ tajność głosowania jest nie tylko prawem, ale i obowiązkiem wyborcy. Nie zagraża ono wprawdzie ważności całych wyborów, ale przewodniczący powinien dopilnować, żeby głosowano tajnie.
Aby głos był ważny w kratce musi być postawiony krzyżyk "x", a punkt przecięcia kresek musi się znaleźć w polu kratki. Inne znaczki (tzw. "ptaszki" lub coś w rodzaju "v", kropki, minusy, itp.) są niedozwolone, a karta do głosowania z takimi zaznaczeniami sprawia, że głos jest nieważny.

Informacja o tym, jak oddać głos żeby był ważny, jest umieszczona na każdej karcie i na plakatach w lokalach wyborczych. Powinni nią też służyć członkowie komisji.


Obwody do głosowania są stałe dla obszaru gmin. Podział na obwody wykonuje rada gminy na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Odrębne, czyli dodatkowe obwody do głosowania, mogą powstać na terenie szpitali, w zakładach pomocy społecznej, w zakładach karnych, aresztach śledczych, jeśli w dniu wyborów będzie w nich przebywać co najmniej 15 wyborców objętych rejestrem wyborców w gminie, na terenie której położona jest dana instytucja. Numery i granice obwodów do głosowania są podawane najpóźniej 30 dni przed dniem wyborów za pośrednictwem obwieszczeń, których wydanie jest obowiązkiem wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

Najbardziej rewolucyjna zmiana, jaką wprowadza kodeks wyborczy, dotyczy kwestii okręgów wyborczych w wyborach do rad gmin (z wyjątkiem 66 gmin będących miastami na prawach powiatu), gdzie wprowadzono okręgi jednomandatowe. W tych okręgach, przy wykorzystaniu zasady większości względnej, wybierzemy jednego radnego, który uzyskując największą liczbę głosów wygra w myśl zasady „zwycięzca bierze wszystko”. Ma to na celu zbliżenie radnego do swoich wyborców i silniejsze związanie z okręgiem, z którego pochodzi.

 

Wybory do Rad Gmin, Rady Miasta lub Rady Miejskiej

Radni są wybierani w okręgach wyborczych bezpośrednio spośród zgłoszonych kandydatów.

W gminie niebędącej miastem na prawach powiatu o wyborze na radnego rozstrzyga liczba ważnie oddanych głosów na poszczególnych kandydatów.

Okręg wyborczy obejmuje część obszaru gminy.

Informację o okręgach wyborczych, ich granicach i numerach, liczbie radnych wybieranych w każdym okręgu wyborczym oraz o wyznaczonej siedzibie gminnej komisji wyborczej podaje do publicznej wiadomości wójt, burmistrz, prezydent miasta w formie obwieszczenia, najpóźniej w 70 dniu przed dniem wyborów.

Radni gminy są wybierani w okręgach wyborczych bezpośrednio spośród zgłoszonych kandydatów.

Prawo zgłaszania kandydatów na radnych przysługuje komitetom wyborczym (najpóźniej w 40 dniu przed dniem wyborów). Kandydaci zgłaszani są w formie list kandydatów. Przez listę kandydatów rozumie się również zgłoszenie jednego kandydata.

Komitet wyborczy może zgłosić w każdym okręgu wyborczym tylko jedną listę kandydatów.

Kandydować można tylko w jednym okręgu wyborczym i tylko z jednej listy kandydatów.

W każdym okręgu wyborczym tworzonym dla wyboru rady w gminie niebędącej miastem na prawach powiatu wybiera się 1 radnego, a o wyborze na radnego rozstrzyga liczba ważnie oddanych głosów na poszczególnych kandydatów. Wyborca głosuje na określonego kandydata, stawiając znak „×”w kratce z lewej strony obok nazwiska tego kandydata.

Za nieważny uznaje się głos, jeżeli na karcie do głosowania postawiono znak „×” w kratce z lewej strony obok nazwiska więcej niż jednego kandydata lub nie postawiono znaku „×” w kratce z lewej strony obok nazwiska kandydata.

Dla wyboru rady w mieście na prawach powiatu (np. Częstochowa) tworzy się okręgi wyborcze, w których wybiera się od 5 do 10 radnych, a podziału mandatów pomiędzy listy kandydatów dokonuje się proporcjonalnie do łącznej liczby ważnie oddanych głosów odpowiednio na kandydatów danej listy.

W podziale mandatów, o którym mowa powyżej, uczestniczą listy kandydatów tych komitetów wyborczych, na których listy w skali gminy oddano co najmniej 5% ważnie oddanych głosów.

W wyborach radnych w mieście na prawach powiatu wyborca głosuje tylko na jedną listę kandydatów, stawiając znak „×” w kratce z lewej strony obok nazwiska jednego z kandydatów z tej listy, przez co wskazuje jego pierwszeństwo do uzyskania mandatu. Jeżeli znak "x" został postawiony przy nazwiskach dwóch lub więcej kandydatów z różnych list, albo niepostawiony w ogóle - głos jest nieważny. ALE: jeżeli znak "x" został postawiony obok nazwisk dwóch lub więcej kandydatów z tej samej listy to głos jest ważny. Uznaje się wtedy, że został oddany na daną listę, a pierwszeństwo przysługuje temu z oznaczonych kandydatów, który znajduje się najwyżej na liście.  

Wybory do Rad Powiatów

W celu przeprowadzenia wyborów powiat dzieli się na okręgi wyborcze. Okręgiem wyborczym jest z najczęściej jedna gmina.

W każdym okręgu wyborczym wybiera się od 3 do 10 radnych.

Komitet wyborczy może zgłosić w każdym okręgu wyborczym tylko jedną listę kandydatów.

Kandydować można tylko w jednym okręgu wyborczym i tylko z jednej listy kandydatów.

W wyborach radnych do rad powiatów wyborca głosuje tylko na jedną listę kandydatów, stawiając znak „×” w kratce z lewej strony obok nazwiska jednego z kandydatów z tej listy, przez co wskazuje jego pierwszeństwo do uzyskania mandatu. Jeżeli znak "x" został postawiony przy nazwiskach dwóch lub więcej kandydatów z różnych list albo niepostawiony w ogóle - głos jest nieważny. ALE: jeżeli znak "x" został postawiony obok nazwisk dwóch lub więcej kandydatów z tej samej listy to głos jest ważny. Uznaje się wtedy, że został oddany na daną listę, a pierwszeństwo przysługuje temu z oznaczonych kandydatów, który znajduje się najwyżej na liście.  

Wybory do Sejmików Województw

W celu przeprowadzenia wyborów obszar województwa dzieli się na okręgi wyborcze.

Okręgiem wyborczym jest jeden powiat lub jego część. Łączenie powiatów w celu utworzenia okręgu wyborczego jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdyby liczba radnych wybieranych w danym powiecie do sejmiku województwa była mniejsza niż 5.

W okręgu wyborczym wybiera się od 5 do 15 radnych.

Wyborca głosuje tylko na określoną listę, stawiając znak "x" obok nazwiska jednego z kandydatów i wskazując tym jego pierwszeństwo do mandatu. Jeżeli znak "x" został postawiony przy nazwiskach dwóch lub więcej kandydatów z różnych list, albo niepostawiony w ogóle - głos jest nieważny. Uwaga: jeżeli znak "x" został postawiony obok nazwisk dwóch lub więcej kandydatów z tej samej listy to głos jest ważny. Uznaje się wtedy, że został oddany na daną listę, a pierwszeństwo przysługuje temu z oznaczonych kandydatów, który znajduje się najwyżej na liście.

Wybory Wójta, Burmistrza, Prezydenta Miasta

Wybory wójta są powszechne, równe, bezpośrednie oraz odbywają się w głosowaniu tajnym.

Kandydat na wójta nie może jednocześnie kandydować na wójta w innej gminie.

Głosowanie w sytuacji, gdy jest więcej niż 1 kandydat na wójta:

Wyborca głosuje, stawiając znak „×”w kratce z lewej strony obok nazwiska jednego z kandydatów.

Jeżeli znak „×” postawiono w kratce z lewej strony obok nazwisk dwóch lub więcej kandydatów albo nie postawiono tego znaku obok nazwiska żadnego kandydata, głos uznaje się za nieważny.

Głosowanie w sytuacji, gdy jest tylko 1 kandydat na wójta:

Wyborca głosuje na kandydata, stawiając znak „×” w kratce oznaczonej słowem „TAK” z lewej strony obok nazwiska kandydata.

Postawienie znaku „×” w kratce oznaczonej słowem „NIE” z lewej strony obok nazwiska kandydata oznacza, że jest to głos ważny oddany przeciwko wyborowi kandydata na wójta.

Za wybranego na wójta uważa się tego kandydata, który w głosowaniu otrzymał więcej niż połowę ważnie oddanych głosów.

Jeżeli żaden z kandydatów nie otrzymał więcej niż połowy ważnie oddanych głosów, czternastego dnia po pierwszym głosowaniu przeprowadza się ponowne głosowanie.

W ponownym głosowaniu wyboru dokonuje się spośród dwóch kandydatów, którzy w pierwszym głosowaniu otrzymali największą liczbę ważnie oddanych głosów.

Za wybranego w ponownym głosowaniu uważa się tego kandydata, który otrzymał większą liczbę ważnie oddanych głosów.